Câu chuyện cầu tõm, nuôi tôm và sinh kế tại tỉnh Cà Mau

Trong nhiều năm qua, người dân đồng bằng sông Cửu Long đã quen với việc sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh (cầu tõm) và xả thẳng trực tiếp vào các kênh rạch, sông ngòi gần nhà. Mỗi buổi sáng, tiếng chào hỏi của người dân trên đường đi chợ và hàng xóm của họ từ trong cầu tõm vang lên rộn ràng. Dần dần, thói quen này khiến một số người dân nơi đây thường trêu đùa và gọi “cầu tõm” với cái tên “Hello toilet”.

Local farmers transporting waste water treatment tanks

Hiện trạng sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh tại khu vực này đã không được cải thiện nhiều trong vòng 20 năm qua. Năm 2014, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, 54% trong tổng số nhà tiêu tại đồng bằng sông Cửu Long vẫn là nhà tiêu không hợp vệ sinh và tại tỉnh Cà Mau tỷ lệ này là 61%.

Cà Mau là tỉnh xuất khẩu tôm lớn nhất cả nước với hơn nửa diện tích rừng ngập mặn tại Việt Nam. Do đó, vấn đề nhà tiêu không hợp vệ sinh đang là một vấn đề cấp bách cần được giải quyết.

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Quỹ Nhi đồng Liên hợp Quốc (UNICEP), chất thải từ các nhà tiêu không hợp vệ sinh gây ô nhiễm nguồn nước, đất và nguồn thức ăn, đồng thời gây ra nhiều dịch bệnh như giun sán, tiêu chảy, đau mắt và các bệnh về da. Tại Cà Mau, các bệnh liên quan đến nguồn nước cũng ảnh hưởng rất nhiều đến sản lượng tôm.

Cuộc sống người nông dân nơi đây phụ thuộc chủ yếu vào nuôi trồng thủy sản trong đó có tôm. Tuy nhiên, những quy định ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn an toàn từ thị trường toàn cầu đã khiến vấn đề nhà tiêu không hợp vệ sinh trở thành mối đe dọa với công việc kinh doanh của người dân nơi đây.

Trước tình hình đó, từ năm 2013 – 2015, dự án Phục hồi rừng ngập mặn dựa vào nuôi tôm bền vững và giảm phát thải (gọi tắt là MAM) với nguồn vốn hỗ trợ của Bộ Môi trường, Tài nguyên Thiên nhiên, Xây dựng và An toàn hạt nhân Cộng hòa Liên bang Đức (BMUB) do IUCN và SNV (Tổ chức Phát triển Hà lan) thực hiện, đã hỗ trợ người dân lắp đặt nhà vệ sinh tự hoại đạt tiêu chuẩn quốc tế. Hiện đã có 500 nhà tiêu hợp vệ sinh được lắp đặt tại Nhưng Miên và 500 nhà tiêu khác được lắp đặt tại Đất Mũi.

Bộ thiết bị vệ sinh được cung cấp bởi ROTO, một công ty Việt Nam. Dự án MAM hỗ trợ $80 thanh toán chi phí về thiết bị xử lý nước thải; ROTO hỗ trợ xí xổm, đường ống dẫn và người nông đóng góp chi phí liên quan đến lắp đặt.

Ngoài việc lắp đặt các nhà tiêu hợp vệ sinh, dự án đã mời các chuyên gia từ Trung tâm Y tế Dự phòng của tỉnh đến tập huấn cho khoảng 2000 nông dân về công tác vệ sinh môi trường, quản lý chất thải, vệ sinh cá nhân, và cách sử dụng các nhà vệ sinh tự hoại.

Sau khi được hỗ trợ lắp đặt nhà tiêu hợp vệ sinh, người nông dân đều nhận thấy rõ lợi ích từ việc này. Từ đó, họ thường xuyên khuyến khích các hộ gia đình khác làm theo, tạo nên tác động dây chuyền mà không cần đến sự hỗ trợ tài chính của dự án.

Ba năm sau khi dự án khởi động, đi trên những dòng kênh nơi đây chúng ta không còn nhìn thấy nhiều cầu tõm và những lời chào hỏi vọng ra nữa.
 

Work area: 
Marine and Coastal Ecosystems
Location: 
Viet Nam
SEA Group
Myanmar
Go to top