Một mô hình nuôi tôm ở đồng bằng sông Cửu Long

Ông Bùi Thành Công bắt đầu nuôi tôm sau khi nghỉ hưu. Điều này không phải quá xa lạ. Trong thập kỷ qua, nhiều người tỉnh Trà Vinh đã bắt đầu nuôi tôm - một nguồn thu nhập mới cho Việt Nam. Ông Công sở hữu khoảng 9 ha đất. Cũng giống như láng giềng của mình, sản lượng tôm của ông Công chủ yếu phụ thuộc vào thâm canh - một phương pháp rất không bền vững vì nó phá hủy rừng ngập mặn và phụ thuộc nhiều vào yếu tố hóa chất đầu vào. Tuy nhiên, việc sản xuất của ông đã đổi chiều khi ông đồng ý tham gia vào dự án thí điểm để tìm hiểu khám phá phương thức nuôi tôm mới thân thiện với môi trường.
 

Mr. Bui Thanh Cong, shrimp farming's owner in Tra Vinh Province, a beneficiary of SGF/MFF

Ông Công là người được thụ hưởng từ Quỹ Tài trợ các Dự án tài nhỏ của Sáng kiến Rừng ngập mặn cho Tương lai (MFF) - thực hiện bởi Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 2 (RIA2) Trà Vinh. Đây là dự án giúp người nông dân chuyển đổi và giảm nuôi tôm thâm canh, duy trì hoặc mở rộng diện tích rừng ngập mặn ở các đầm nuôi tôm của họ.

Những gì MFF và RIA2 đang thúc đẩy là nuôi tôm quảng dựa vào rừng ngập mặn với tôm, cua, và vọp sông. Đa canh là một kỹ thuật nông nghiệp trong đó các cây khác nhau được trồng trên một khu vực, thích ứng với các hệ sinh thái đa dạng của tự nhiên. Trong nuôi trồng thủy sản, việc này có nghĩa là nuôi các loài khác nhau (Vd: tôm, cua, vọp sông, cùng với rừng ngập mặn) trong một ao hoặc trong cùng một hệ thống ao. Mô hình này khác với nuôi tôm thâm canh trong đó các ao được dọn sạch mọi thứ, bao gồm cả rừng ngập mặn, để nuôi chỉ một loài tôm duy nhất.

Dự án không gặp khó khăn để thuyết phục ông Công tham gia. Nuôi tôm thâm canh bên cạnh lợi nhuận lớn còn kèm theo nhiều rủi ro. Ông Công đã nhận thức được điều này - chỉ cần 1 con tôm trong trang trại nuôi tôm thâm canh bị bệnh có thể quét sạch toàn bộ sản lượng trong 1-2 ngày. Ông quyết định thử nghiệm việc nuôi tôm bền vững, ban đầu như một bước đệm để đảm bảo rằng khi dịch bệnh tấn công trang trại thâm canh của ông, ông vẫn còn trang trại quảng canh để dựa vào.

Làm việc với RIA2, ông chuyển đổi 3.5 ha nông trại của mình thành một trang trại đa canh dựa vào rừng ngập mặn, trồng rừng ngập mặn trên 1.5 ha trong khi sử dụng 2 ha còn lại để nuôi trồng thủy sản.

Đa canh dựa vào rừng ngập mặn là môt mô hình nuôi trồng thủy sản thân thiện với môi trường. Trang trại nuôi tôm thâm canh đã phá hủy rừng ngập mặn tại đồng bằng sông Cửu Long, và nó hầu như không còn tác dụng bảo vệ cho các cộng đồng ven biển. Với việc đa canh nuôi tôm rừng ngập mặn, rừng ngập mặn sẽ được trồng lại. Rừng ngập mặn là môi trường sống tự nhiên của tôm. Đây là nơi kiếm ăn và sinh sản, cung cấp thực phẩm, bóng râm và nơi trú ẩn. Tôm trong môi trường sống tự nhiên của chúng (trái ngược với các trang trại nuôi trồng thủy sản thâm canh) cũng có khả năng kháng bệnh tốt hơn.

Ông Công còn tiến một bước xa hơn. Ông đã đào một cái ao nhỏ, trồng rừng ngập mặn, và nuôi thêm vọp sông trong một nỗ lực để triển khai thí điểm dự án làm sạch nước từ dòng sông dựa vào tự nhiên. Vọp sông hoạt động như một bộ lọc nước tự nhiên. Ao nuôi vọp của ông đảm bảo cho dòng nước chảy vào và ra khỏi trại nuôi tôm được sạch sẽ.

Ao tôm của ông Công cũng có đa dạng các loại cây rừng ngập mặn và cua. Cùng với nhau, môi trường tự nhiên cung cấp các điều kiện tối ưu cho tôm và cua.

Sau một vài năm thực hiện dự án, ông tươi cười rạng rỡ, tự hào và hạnh phúc giới thiệu cho các vị khách thấy trang trại nuôi tôm quảng canh của mình hoạt động như thế nào. Lợi nhuận ông thu được từ trang trại quảng canh cao hơn nhiều so với trang trại thâm canh của ông vì ông hầu như không cần sử dụng yếu tố đầu vào nào. Ông kiếm được khoảng 104 triệu đồng (khoảng 4,800 USD) trong năm 2014 từ đa canh tôm-cua-vọp sông. Khoản lợi nhuận này nhiều hơn gấp ba lần so với những gì ông thu được năm trước. Ông dự định sẽ duy trì trang trại nuôi tôm quảng canh của mình, và rất nhiều láng giềng của ông đã tham quan trang trại của ông để học hỏi kinh nghiệm.

Việc chuyển đổi tất cả trang trại nuôi tôm của ông từ kỹ thuật thâm canh sang kỹ thuật nuôi trồng thủy sản quảng canh có thể thực hiện được. Tuy nhiên, để những người nông dân nuôi tôm cùng chuyển đổi sẽ là một quá trình đòi hỏi sự nỗ lực chung, không chỉ của chính quyền địa phương và quốc gia, mà còn của cả khu vực tư nhân.

Hiện tại, ông Công rất vui vì trang trại của ông đang được cơ quan địa phương sử dụng như một mô hình kiểu mẫu. Những kinh nghiệm từ mô hình thử nghiệm của ông đã được phổ biến đến các xã khác trong huyện Duyên Hải thông qua các cuộc hội thảo và lớp học cho nông dân.

Sẽ cần thời gian để thuyết phục phần lớn các trang trại nuôi tôm chuyển đổi sang nuôi quảng canh. Nhưng các kết quả đạt được, như ông Công đã làm, có ý nghĩa rất lớn đối với kinh doanh cũng như môi trường.

 

Work area: 
Marine and Coastal Ecosystems
Climate Change
Location: 
Viet Nam
SEA Group
Myanmar
Project and Initiatives: 
Mangroves for the Future 
Go to top