Verslag Bossenoverleg donderdag 2 juli 2015

Op donderdag 2 juli vond een Bossenoverleg plaats. Dit verslag geeft een korte samenvatting van wat er per agendapunt is besproken.

1. Themapresentaties

a) FLEGT evaluatie – identificeren issues voor Nederlandse Multistakeholder bijeenkomst eind augustus/begin september (Marlen Arkesteijn, EU FLEGT Action Plan Evaluation)

Op verzoek van de Europese Commissie wordt momenteel het FLEGT Actieplan, dat in 2003 van start ging, geëvalueerd. Naast het FLEGT Actieplan wordt ook de EU Houtverordening geëvalueerd die begin 2013 van kracht is gegaan. Op basis van deze evaluaties zal de EC met voorstellen komen voor het vervolg van het FLEGT Actieplan. De evaluatie van het FLEGT Actieplan concentreert zich op zeven activiteitgebieden uitgesplitst naar maatregelen aan de aanbod- en vraagkant, en dialoog en internationale samenwerking. Het gaat om een brede en globale evaluatie waarbij niet alleen VPA landen worden betrokken maar ook bijvoorbeeld een land als China dat een belangrijke rol speelt als inkoper en verwerker van hout. Voor meer informatie zie http://www.flegt-evaluation.org/. Als onderdeel van de evaluatie vindt er op 1 september in Nederland een multi-stakeholderbijeenkomst plaats. Suggesties voor agendapunten en deelnemers aan deze bijeenkomst kunnen worden gemaild naar Marlen Arkesteijn.

In een korte consultatie onder de deelnemers van het Bossenoverleg worden de volgende issues genoemd:

  • Betrekken van uitvoerende organisaties zoals politie en justitie, m.n. in de VPA landen. Er wordt een breed scala aan stakeholders betrokken in het evaluatieproces, ook de uitvoerders.
  • Vereenvoudigen van het proces - Veel landen hebben moeite met het complexe governance systeem en dat werkt scepsis in de hand. Hoe kunnen we het systeem vereenvoudigen?
  • Betrouwbaarheid papierwerk - Hoe kunnen we sterkere garanties geven van legaliteit en duurzaamheid.
  • Betekenis duurzaamheid - Wat zegt FLEGT gecertificeerd hout straks over duurzaamheid en welke positie moeten handelaren die streven naar inkoop van duurzaam hout geven aan FLEGT hout?
  • Aansluiting bij bestaande initiatieven rondom duurzaam hout zoals certificering
  • Conversiehout - De grootste drivers van ontbossing liggen buiten de houtsector. Veel hout is afkomstig uit bossen die worden omgezet in landbouwgebieden. Wat moeten we omgaan met dit conversiehout?
  • Vervolging overtredingen - Hoe gaan we om met overtredingen, aangezien de NVWA zelf niet bevoegd is boetes uit te delen en er in de strafrechtprocedures vaak niks gebeurt.
  • Bevoegde autoriteit - EU lidstaten hebben een verschillend niveau van naleving van de EUTR door de bevoegde autoriteit.
  • Breder kader - Aandacht voor de positie van FLEGT in de bredere strategie om ontbossing tegen te gaan.
     

b) Green Deal Bevorderen Duurzaam Bosbeheer – status en toekomst  (Paul van den Heuvel, VVNH)

De Green Deal die in 2013 werd ondertekend door meer dan 27 partijen om het gebruik van duurzaam hout te bevorderen loopt in 2015 af. Bij aanvang was zo’n 20% van het hout op de Nederlandse markt gecertificeerd volgens FSC of PEFC. Dat percentage is ondertussen gestegen maar het aandeel gecertificeerd loofhout blijft achter bij naaldhout. Uit een knelpuntenanalyse blijkt dat prijs en kwaliteit nog steeds de voornaamste beweegredenen zijn bij de aanschaf van hout. VVNH heeft daarom als een van de aanbevelingen opgenomen om een lager belastingtarief te introduceren voor duurzaam geproduceerd hout en op die manier de vraag aan te wakkeren. De resultaten van de knelpuntenanalyse wordt met de politiek en met VNO-NCW besproken. In 2015 zal worden geïnventariseerd wat er behaald is met de Green Deal. Positief effect is in ieder geval dat bedrijven in de sector elkaar nu gemakkelijk weten te vinden. Het blijkt echter ook dat het tijdsbestek van de Green Deal erg kort is. Momenteel wordt bekeken of de Green Deal voortgezet zou kunnen worden als een MVO-convenant met de overheid.
 

c) IMVO Convenanten – Mogelijke betekenis voor duurzaam hout en tropisch bosbeheer (Peter Veenhoven, Ministerie van Buitenlandse Zaken-DG International Economic Relations).

Het Ministerie van BZ is momenteel in gesprek met bedrijven over het in kaart brengen van de risico’s van Nederlandse handels- en productieketens ten aanzien van thema’s als mensenrechten en milieu. Het ministerie wil middels IMVO-convenanten afspraken maken met bedrijven om dergelijke risico’s te verminderen. Er wordt nu in 13 sectoren gewerkt aan dergelijke convenanten. Het gaat om sectoren waarin het risico op overschrijden van sociale en milieunormen aanzienlijk is. De keuze voor deze 13 sectoren is gebaseerd op een analyse van KPMG. Inmiddels zijn verschillende convenanten in de maak, zoals een convenant met de bankensector dat zich toespitst op mensenrechten. De kaders van IMVO zijn bepaald in de OESO richtlijnen.

Het Ministerie stelt dat het bedrijfsleven het initiatief zou moeten nemen om rond de tafel te gaan zitten met stakeholders. Wel zal het ministerie erop toezien dat een breed scala aan actoren, zoals vakbonden en ngo’s, bij de convenanten wordt betrokken. Het is de bedoeling dat in de trajecten ook expliciet wordt gekeken naar kansen voor innovatie en groeipaden voor betrokken bedrijven en sectoren. Mogelijk kan het Ministerie van BZ de posten betrekken bij afspraken in het convenantentraject.

De convenanten zouden vooral moeten voortbouwen op al bestaande initiatieven rondom verduurzaming van handelsstromen, zoals FSC en PEFC certificering in de houtsector, en gaan daarmee dus verder dan alleen risicovermindering (illegaliteit etc.). Een IMVO-convenant met de overheid kan de aandacht voor duurzame inkoop van hout - ook van de Nederlandse overheid zelf - vergroten. Belangrijk met het oog op de Nederlandse impact op ontbossing is ook het IMVO-convenant met de voedingsmiddelen industrie, gezien de enorme impact van deze sector op ontbossing.

De Tweede Kamer hecht veel waarde aan dit convenantentraject en Nederland is voornemens om deze nieuwe aanpak als EU voorzitter uit te dragen.


2. Update ministeries

a) I&M (Maja Valstar)

  • Toetsing duurzaam hout
    Er is aan de 2de Kamer beloofd om een evaluatie van TPAC/TPAS te doen voor het eind van dit jaar. Doel van de evaluatie is de werkwijze en het functioneren van TPAC te evalueren. Er wordt gekeken naar de mate waarin TPAC efficiënt, effectief en met relevantie opereert.
    De offerte aanvraag hiervoor is net uit en I&M verwacht direct na de zomer met de evaluator aan de slag te gaan. Onderdeel van de aanvraag is om een voorstel te doen over hoe stakeholders kunnen worden betrokken in de onderzoeksopzet (is dit de juiste vraag, worden alle belangrijke aspecten geadresseerd?) en de onderzoeksresultaten (zijn alle relevante punten aan bod gekomen?). Er is nog een mogelijkheid om aandachtspunten aan te dragen.
     
  • MTC certificering 
    Er vertrekt dit weekend een delegatie van EZ en I&M naar Maleisië, met staatssecretaris Dijksma als hoofd van de delegatie. Doel is om op bestuurlijk niveau ons op de hoogte te stellen van de vorderingen die MTCS maakt in het wegwerken van de door TPAC geconstateerde tekortkomingen op het gebied van conversie, consultatie van inheemse volken en de beschikbaarheid van kaarten. We zullen daar spreken met verschillende stakeholders, waaronder milieuorganisaties, certificeerders, het Forestry Department, vertegenwoordigers van inheemse groepen en MTCC. Terugkoppeling van dit bezoek komt in de voortgangsrapportage aan de 2de Kamer, na de zomer.
     
  • Biomassa 
    In kader van het Energieakkoord is afgesproken dat er biomassa mag worden bijgestookt in kolencentrales, mits het duurzaam is geproduceerd. Duurzaamheidscriteria zijn overeengekomen tussen NGO’s en energiepartijen en I_M is voornemens om criteria in een AMvB op te nemen. Er wordt nu gewerkt aan het vormgeven van de toetsingssysteem van de criteria.

b) EZ (Rob Busink en Nico Bos)

  • UNFF International Arrangement on Forests
    Op het recente United Nations Forum on Forests stond de evaluatie en toekomst van de International Arrangement on Forests (IAG) op de Agenda als belangrijkste punt. Voor het verslag naar de Tweede Kamer zie: http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2015/06/22/kamerbrief-met-verslag-11e-bijeenkomst-vn-bossenforum.html
  • Nederland is tevreden met de uitkomsten van het Bossenforum, o.a. omdat in de gezamenlijke ministeriële verklaring opgenomen is dat het Forum meer buiten de bossector moet kijken door ook de oorzaken van ontbossing aan de orde stellen. Verder is besloten: 1) het mandaat van het forum te verlengen tot 2030; 2) de activiteiten aan te sluiten op de SDGs; 3) ondanks dat er stemmen opgaan voor een krachtiger verdrag is het besluit of implementatie van de afspraken langs een wettelijke bindende of niet-bindende weg moet plaatsvinden, uitgesteld tot de tussentijdse evaluatie in 2024; 4) Met betrekking tot financiering is gekozen voor voortzetting en versterking van het zogenaamde Facilitair Proces; 5) mogelijkheid om inbreng door belanghebbenden (stakeholders) in het besluitvormingsproces van het forum te leveren versterkt; 6) de relatie met de verschillende samenwerkende mondiale instellingen op bossengebied of die bossen gerelateerd zijn moet worden versterkt.
     
  • Binnen EZ is het werkprogramma ‘1 Aarde’ gestart. Dit richt op de verdere verduurzaming van de agro- en houtketen alsmede op een brede strategie, die gebaseerd is op de brede landschaps-benadering, om ontbossing en verdere aantasting van biodiversiteit af te remmen.
     
  • FLEGT Indonesië 
    Er komt dit jaar een bijeenkomst van het Joint Implementation Committee in Indonesië waaruit moet blijken of het governance systeem op orde is. Na goedkeuring van het Europees Parlement en de Europese Raad kan van start gegaan worden met de eerste FLEGT vergunningen voor Indonesië – naar verwachting vanaf februari 2016.
     
  • PanEuropees Bossenverdrag
    De onderhandelingen zijn stukgelopen wegens onenigheid over vestiging van het secretariaat. De beslissing hierover wordt uitgesteld tot 2020. Wellicht bemoeilijkt de geopolitieke situatie formele samenwerking tussen Rusland en de EU.
     
  • EU duurzaamheidscriteria voor bossen 
    Worden momenteel ontwikkeld. Zou meer coherentie in EU beleid moeten brengen, maar er zijn nog veel verschillen. Hangijzer is o.a. het opstellen van duurzaamheidscriteria voor energie uit vaste biomassa. Ook nog teveel op alleen Europa gericht terwijl er ook een oordeel moet worden gevormd over hout dat uit niet—EU staten komt.. Er komt in september een rapport waarin de verschillende visies op een rij worden gezet.
     
  • REDD+
    De UN hebben in Bonn een conceptakkoord bereikt over safeguards, non-carbon benefits en non-carbon based approaches – aspecten die tot nu toe altijd tot onenigheid leidden. De concepttekst zal tijdens de UNFCCC CoP in december in Parijs formeel moeten worden goedgekeurd. Tijdens de CoP in Parijs moet er ook duidelijkheid komen over de financiering van REDD+.

c) BZ (Ronald Goldberg)
Door bezuinigingen op het OS budget is de speelruimte van BZ op dit terrein flink gekrompen. OS beleid richt zich nu op vier thema’s: voedselzekerheid, water, seksuele reproductiviteit en gezondheidszorg, en veiligheid en rechtsorde. Een heldere visie op het gebied van bossen ontbreekt op dit moment. Strategische inzet op het terugdringen van ontbossing en bosdegradatie zal vooral plaatsvinden onder klimaatadaptatie en mitigatie. Wellicht biedt de ketenbenadering een goede ingang voor het integreren van ontbossing en bosdegradatie in het beleid.


3. Strategisch inzetten bossenoverleg - Hoe kunnen we de strategische impact van het Bossenoverleg op beleidsontwikkeling en uitvoering vergroten?

Over het algemeen is men tevreden met de kwaliteit van het Bossenoverleg in haar huidige vorm, maar er is ook ruimte voor verbetering. Verschillende suggesties werden gedaan voor de vorm en inhoud.
Er is brede steun voor een meer strategische bijdrage van het Bossenoverleg aan beleidsvorming, en een bredere focus, waarbij de dialoog wordt aangegaan met belanghebbenden uit andere sectoren die indirect van invloed zijn op het voortbestaan en de gezondheid van bossen. Gericht uitnodigen van beleidsmakers en politici kan ook bijdragen aan het vergroten van de politieke impact van het Bossenoverleg. In lijn hiermee gaan er stemmen op om het karakter van het overleg iets minder vrijblijvend te maken.


4. Rondvraag

  • Deelnemers worden gewezen op het door Alterra geïnitieerde bijeenkomstenserie “Wat snijdt Hout” waarin de de Nederlandse houtketen, inclusief de internationale links onder de loep worden gehouden; er zijn nu 2 bijeenkomsten geweest. Het verslag van de 2de bijeenkomst is te vinden onder ‘downloads’.
  • ISO heeft een proces gestart voor Chain of Custody standaard voor houtproducten. Volgens planning zal ISO deze standaard in 2017 lanceren.
  • Voorstel nieuwe NEN-ISO werkgroep om ISO standaard te maken voor Chain of Custody verificatie van alle grondstoffen.
  • Nieuw Probos rapport: Marktvraag, beschikbaarheid en prijs van aantoonbaar duurzaam geproduceerd tropisch hout, zie: http://www.probos.nl/rapporten-2015/1213-marktvraag-beschikbaarheid-en-prijs-van-aantoonbaar-duurzaam-geproduceerd-tropisch-hout
  • FERN maakt melding dat er een push is voor een EU Actieplan dat zich richt op het terugdringen van de drivers van ontbossing. Verschillende lidstaten hebben inmiddels positief op het plan gereageerd. Zie ook: http://www.fern.org/campaign/EU-drivers

 

Go to top