IUCN - Chiến dịch truyền thông bảo tồn rùa biển tại tỉnh Quảng Trị

Chiến dịch truyền thông bảo tồn rùa biển tại tỉnh Quảng Trị

11 March 2011 | News story

Quảng Trị là một tỉnh ven biển của Việt Nam, tại đây có hệ sinh thái tự nhiên rất đa dạng và có nguồn lợi thủy sản phong phú. Nhận thức được tầm quan trọng của đa dạng sinh học với hệ sinh thái và ngành thủy sản Quảng Trị, trong nhiều năm qua, IUCN đã phối hợp với Chi cục bảo vệ nguồn lợi thủy sản Quảng Trị thực hiện các hoạt động truyền thông, giáo dục về bảo tồn rùa biển và môi trường sống của chúng. Năm 2011, cuộc thi tìm hiểu về rùa biển và môi trường sống của chúng đã được tổ chức tại hai trường THCS Gio Hải và Trung Giang và diễn ra vào hai ngày 1 – 2 tháng 3 năm 2011.

750 học sinh của hai trường đã tham gia nhiệt tình vào cuộc thi. Trong cuộc thi, các em đã thể hiện những hiểu biết phong phú của mình về rùa biển và môi trường sống của chúng thông qua những bức tranh, những câu chuyện, bài thơ rất sáng tạo. Điển hình là một em học sinh lớp 7 đã sáng tạo ra câu chuyện về một phiên tòa dưới đáy đại dương, gồm có một chú Rùa Da (bị can), Long vương (chủ tọa) và một bé gái (nhân chứng). Rùa Da bị Long vương chê trách là suốt năm du canh du cư nhưng chú biện hộ rằng đó là vì các thảm có biển, rạn san hô đã bị ô nhiễm bởi rác thải của con người nên loài rùa phải liên tục di cư để tìm một môi trường sống trong sạch hơn. Long vương tiếp tục hỏi vì sao số lượng rùa trong vương quốc lại giảm đi nhanh chóng như vậy. Rùa Da trả lời, đó là vì anh em, họ hàng của chú đã bị dính lưới và bị ngư dân giết hại, trứng của chúng bị đem bán và một số con còn bị chết vì ăn nhầm phải túi ni lông, vốn có hình thù giống sứa. Long vương vô cùng tức giận, liền hỏi em bé gái: “Đấy có phải là sự thật không? Vì sao con người lại tàn ác với loài rùa như vậy?”. Em bé trả lời “vâng, đúng là có những chuyện như vậy nhưng tình hình đã được cải thiện. Những người bạn cùng trường của con đang tích cực nhặt rác trên bờ biển để làm sạch môi trường sống cho rùa biển và một số người cũng đã thả rùa trở lại đại dương”.

Những câu chuyện như trên cho thấy các em học sinh đã nhận thức được sự suy giảm đáng báo động về môi trường sống của rùa biển, nhưng đồng thời cũng cho thấy những hy vọng, mong mỏi của các em về một tương lai tốt đẹp hơn cho các loài rùa biển - vốn được coi là “sứ giả của đại dương”.

Chiến dịch hướng tới đối tượng chính là các em học sinh nhằm nâng cao nhận thức của các em về bảo tồn rùa biển để các em sẽ trở thành những tuyên truyền viên tích cực về bảo tồn rùa biển tại cộng đồng. Tình cờ, chúng tôi đã gặp em Trương Thị Quyên, 16 tuổi, đã tốt nghiệp trường THCS Gio Hải và em quay lại trường để cổ vũ cho hai em trai đang tham gia cuộc thi. Khi chúng tôi hỏi Quyên một vài câu hỏi liên quan đến kiến thức bảo tồn rùa, thật ngạc nhiên là Quyên có thể trả lời rất chính xác mọi câu hỏi mặc dù em không được tham gia các lớp tập huấn. Quyên giải thích: “Các em trai của em đã đưa cho em tờ rơi và các tài liệu liên quan, em trai của em cũng giải thích cho em vì sao phải bảo tồn rùa biển. Bọn em đã đưa những tài liệu này cho bố em là một ngư dân địa phương. Bố em cũng đồng ý là từ nay cả nhà em sẽ không bao giờ đánh bắt rùa biển, không mua bán các sản phẩm làm từ rùa biển và nếu gặp rùa lên đẻ trứng thì sẽ thả chúng về đại dương”.

Sự sống sót của các loài rùa biển ở Quảng Trị hiện đang rất đáng lo ngại. Sự bùng nổ các trang trại nuôi tôm và du lịch dọc bờ biển bãi ngang có tác động tiêu cực đến bãi đẻ của rùa biển. Nhưng rõ ràng, ảnh hưởng của các chiến dịch truyền thông nêu trên sẽ giúp cho tình hình được cải thiện đáng kể. Các em học sinh đã được học và thái độ của các em với việc bảo tồn rùa biển rất mạnh mẽ. Trên đây chỉ là một vài ví dụ điển hình về sự thay đổi nhận thức của cả một cộng đồng dân cư.

Ông Hoàng Đình Liên, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Trị nói:

“Một điều rất đáng mừng là chi cục bảo vệ nguồn lợi thủy sản Quảng Trị đã xây dựng được mối quan hệ rất tốt với địa phương và ở mức độ nào đó, đã thành công trong việc thay đổi nhận thức của họ về rùa biển”.

“Bất cứ khi nào rùa bị dính dưới hoặc nhìn thấy lên bờ đẻ trứng là người dân địa phương gọi Chi cục ngay”.

Như vậy, các em học sinh, những nhà lãnh đạo tương lai của Quảng Trị đã nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn rùa biển và giữ môi trường biển trong sạch. IUCN hy vọng những thay đổi nhận thức này sẽ tiếp tục được duy trì và phát huy và rùa biển sẽ quay trở lại đẻ trứng tại những bờ biển của Quảng Trị. 

Hoạt động này được thực hiện với sự giúp đỡ tài chính của dự án "Bảo tồn bãi rùa đẻ có sự tham gia của cộng đồng tại Việt Nam, dự án thí điểm tại tỉnh Quảng Trị" do Cơ quan Dịch vụ về Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ tài trợ.