Dự án mới nhằm cải thiện việc sử dụng tài nguyên nước ở Đồng bằng Sông Cửu Long

14 October 2011 | News story

Ngày 29 tháng 9 năm 2011, điều phối viên hiện trường dự án Cải thiện Sức chống chịu với Tác động của Biến đổi Khí hậu – Vùng ven biển Đông Nam Á (BCR), ông Tăng Phương Giản đã tham dự Hội thảo khởi động dự án Khả năng sản xuất thích ứng với Biến đổi khí hậu tại vùng ven biển sông Mê-kông do Đại học Wageningen (WU) và Đại học Cần Thơ tổ chức tại tỉnh Sóc Trăng. Dự án này sẽ tìm ra những phương thức để tối ưu hóa việc sử dụng nước mặn, nước lợ và nước ngọt tại Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL). Dự án được xây dựng dựa trên nghiên cứu “Nước cho Lương thực và Hệ sinh thái (WFE)” do LNV - Bộ Nông nghiệp, Tài nguyên và Chất lượng thực phẩm Hà Lan - tài trợ và IUCN điều phối với sự hỗ trợ kỹ thuật của Tiến sỹ Gerardo van Halsema – WU cũng là người đứng ra tổ chức hội thảo. Xem chi tiết nghiên cứu WFE, xin vui lòng nhấn vào ĐÂY.

Mặc dù không được thảo luận tại hội thảo nhưn dự án mới này khởi động đúng vào mùa khô, tình trạng thiếu nước và những xung đột trong sử dụng nước đang ngày càng gia tăng tại ĐBSCL, mặc dù tổng lưu lượng nước hàng năm được dự đoán sẽ tăng dưới tác động của nóng lên toàn cầu và lượng mưa sẽ nhiều hơn vào mùa mưa. Nguyên nhân khiến lượng nước vào mùa khô thấp hơn trong thời gian gần đây là nước được lưu giữ tại các bể chứa ở Thượng lưu Sông Mê-kông/Lan Thương Trung Quốc. Hạn hán trong khu vực và quá trình “lấn biển” ở đồng bằng từ những năm 1990 nhằm tối đa hóa sản lượng lúa đã phá hủy nghiêm trọng hệ thống thủy học tự nhiên.

Cách tiếp cận của WU là tối đa hóa giá trị của nước trong lĩnh vực nông nghiệp bằng cách cải tiến việc sử dụng các loại nước khác nhau theo không gian và thời gian nhằm giảm thiểu lượng nước thải và tối đa “số vụ mùa trên lượng nước sử dụng”. Cách tiếp cận này dựa trên cơ chế dòng chảy tự nhiên, giúp rửa sạch những chất gây ô nhiễm và mang dinh dưỡng cho đồng bằng.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với chương trình “Room for the River” (Không gian cho dòng sông), một chương trình phòng chống lũ lụt và cải thiện điều kiện môi trường ở những khu vực xung quanh bốn dòng sông chính của Hà Lan. Quyết định “hợp tác” với thiên nhiên thay vì đi ngược lại quy luật tự nhiên là một giải pháp để chống lại đợt năm 1993 và 1995 khiến hơn 200,000 người phải sơ tán. Cơn lũ hiện đang hoành hành tại vùng châu thổ sông Mê Kông, khiến 10,000 người phải di chuyển tránh lũ vào 43 người chết (con số tính đến 13 tháng 10) là một hồi chuông cảnh báo đối với ảo tưởng bảo vệ 100% bằng đê kè, và nếu cứ tiếp tục làm thêm đê bao và di chuyển người dân theo cách thức sai lầm này thì thảm họa sảy ra sẽ là kết quả tất yếu. Kết nối các dòng chảy và những đồng bằng ngập lũ sẽ giảm nguy cơ lũ lớn và tăng năng suất và hạn chế xâm nhập mặn trong mùa khô.

Những tác động của lấn biển ở ĐBSCL đặc biệt rõ ràng tại các tỉnh ven biển, nơi phải chịu tác động của việc suy giảm chất lượng nguồn nước, mặt nước ngầm thấp và hiện tượng thiếu nước vào mùa khô ngày càng gia tăng. Nước biển dâng, xâm nhập mặn và nhiệt độ tối đa tăng lên càng làm cho những vấn đề này trở nên nghiêm trọng hơn. Dự án sẽ giải quyết vấn đề xâm nhập mặn bằng cách điều chỉnh hệ thống nông nghiệp và thủy sản để chống chịu với mức xâm nhập mặn cao và môi trường nước lợ thay vì chống lại hiện tượng xâm nhập mặn.

Tang Phuong Gian - BCR field coordinator