Nguyên nhân nghêu chết trên diện rộng tại Bến Tre?

04 May 2012 | Article
0 CommentsWrite a comment

Bến Tre là một trong những tỉnh cung cấp nghêu giống chính cho khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long và các tỉnh khác trong cả nước. Với 65km bờ biển của Bến Tre, khoảng 50km đã được dùng để nuôi nghêu và nghêu ở đây đã trở thành một thương hiệu nổi tiếng đem lại nguồn thu nhập lớn cho người dân. Tất cả tám hợp tác xã nuôi nghêu của Bến Tre đã được chứng nhận bởi Hội đồng Quản lý Biển (MSC). Tuy nhiên, theo chính quyền địa phương, trong ba năm trở lại đây, tình trạng nghêu chết đang ngày càng gia tăng.

Người dân địa phương sống ven biển thuộc 3 huyện Bình Đại, Ba Tri và Thạnh Phú từ lâu đã xem nuôi nghêu là mô hình sinh kế vừa mang lại lợi nhuận cao vừa ít rủi ro. Do nguồn nghêu giống tự nhiên có sẵn trong bãi bùn nên lượng vốn đầu tư ban đầu không lớn. Tuy nhiên, các cuộc khảo sát gần đây cho thấy người dân địa phương đang rất lo lắng về những tác động tiêu cực mà họ cho là do điều kiện thời tiết thay đổi thất thường gây ra.

Hợp tác xã nuôi nghêu Thạnh Lợi tại Huyện Thạnh Phú hiện có 400 hecta diện tích nuôi nghêu với 500 xã viên, trong đó có 312 xã viên thuộc diện hộ nghèo. Ông Nguyễn Văn Xoàn, chủ nhiệm hợp tác xã cho biết, 80% nghêu nuôi đã chết vào tháng Ba và tháng Tư năm 2011. Theo ông, nguyên nhân là do nhiệt độ thời tiết thay đổi thất thường trong mùa nóng và độ mặn trung bình của nước gia tăng. Tình trạng thời tiết này hoàn toàn phù hợp với các mô hình biến đổi khí hậu chỉ rõ sự gia tăng đỉnh nhiệt ở ĐBSCL. Ông Xoàn chia sẻ: “Hướng sắp tới, ban chủ nhiệm HTX cần phải chọn lựa giống kỹ hơn, giảm mật độ nuôi, giám sát chất lượng nước và đặc biệt theo dõi nhiệt độ nước liên tục”. Mặc dù hợp tác xã Thạnh Lợi thường được Liên minh Các Hợp tác xã tỉnh hỗ trợ về mặt kỹ thuật qua các khóa tập huấn hàng năm tuy nhiên HTX vẫn rất cần nhiều sự hỗ trợ khác.

Theo các cán bộ địa phương, nghêu chết hàng loạt cũng là vấn đề nhức nhối ở Huyện Ba Tri, nơi có 100% diện tích nghêu chết vào tháng Ba và tháng Tư năm 2011. Họ cũng cho rằng nguyên nhân xuất phát từ sự thay đổi hình thái thời tiết, sự gia tăng nhiệt độ bề mặt nước biển và độ mặn. Hợp tác xã nghêu An Thủy ở Ba Tri vẫn đang gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn nghêu giống cho các vụ nuôi tiếp theo.
Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Bến Tre đã gửi mẫu nghêu giống đến Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II tại TP HCM, Phân viện Nghiên cứu Thủy sản Cà Mau, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III tại Nha Trang và Viện Hải dương học Nha Trang để tìm hiểu nguyên nhân nghêu chết. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi.

Tác động của biến đổi khí hậu đến sự phát triển của nghêu và sinh vật hai mảnh vỏ đã được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu khoa học. Sự tăng nhiệt độ bề mặt nước biển dẫn đến giảm lượng dưỡng chất trong nước, giảm kích thước ấu trùng dẫn đến giảm tốc độ tăng trưởng và sản lượng. Các mầm bệnh và ký sinh trùng có thể cũng sẽ phát triển cùng với sự gia tăng nhiệt độ.

Chúng ta không thể phủ nhận rằng lợi nhuận do nghề nuôi nghêu đã đóng góp rất lớn trong việc tăng thu nhập và xóa đói giảm nghèo ở các xã ven biển ĐBSCL. Tuy nhiên mô hình sinh kế này đang phải đối mặt với những thách thức mới và nghiêm trọng. Tình trạng nghêu chết hàng loạt gần đây là một lời cảnh báo sớm cho thực tế: nếu khí hậu biến đổi, chính quyền và cộng đồng địa phương cần phải thích ứng. Một giải pháp có thể thực hiện được là đa dạng hóa sinh kế cho người dân và tránh sự phụ thuộc quá mức vào một loại hình sinh kế đơn lẻ.

Nguyễn Thị Phương Thanh, Điều phối viên hiện trường dự án BCR, IUCN Việt Nam, thành phố HCM
 


Comments

0 Comments
Write a comment

600 CHARACTERS LEFT

captcha
Loggerhead turtle