Cộng đồng ngư dân tại Thái Lan chủ động trong công tác bảo tồn

25 August 2014 | Article

“Nếu chúng ta không bảo vệ thiên nhiên thì sẽ không có ai làm cả. Và cuối cùng, chính chúng ta phải chịu hậu quả”, ông P’ Sanae, trưởng nhóm cộng đồng bảo tồn Pakklong Ao Ra Wa tại tỉnh Trat, Thái Lan đã chia sẻ với chúng tôi như vậy trong chuyến thăm quan học tập của đoàn cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh của Việt Nam sang Thái Lan vào cuối tháng 2, đầu tháng 3 năm 2014. Chuyến thăm quan này được thực hiện trong khuôn khổ dự án “Cải thiện sức chống chịu với biến đổi khí hậu tại vùng ven biển Đông Nam Á” do IUCN điều phối và Liên minh Châu Âu tài trợ.

Trong chuyến thăm quan này, điều khiến các đại biểu Việt Nam ấn tượng nhất là các cộng đồng người dân địa phương tại Thái Lan có nhận thức rất tốt về sự cần thiết phải bảo vệ môi trường cũng như có đầy đủ thông tin về vấn đề này. Chúng tôi đã được thăm quan rất nhiều mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu xuất phát từ chính sáng kiến của người dân và do họ tự quản lý.

Hơn 80% thành viên trong nhóm cộng đồng bảo tồn của ông P’ Sanae sống bằng nghề cá. Tuy nhiên, tình trạng khai thác quá mức và sử dụng ngư cụ trái phép đã dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng trong sản lượng đánh bắt của người dân. Trước tình trạng này, năm 2010, một số ngư dân địa phương đã tự thành lập một nhóm bảo tồn và xây dựng một khu bảo tồn để bảo vệ loài ghẹ xanh – loài có giá trị kinh tế cao. Mặc dù không được bất cứ nguồn hỗ trợ kinh phí nào từ chính phủ hay các tổ chức phi chính phủ, người dân đã tự đóng góp tiền để hoạt động. Bên cạnh đó, họ còn tự làm các sinh cảnh nhân tạo từ dây đánh cá cũ để làm nơi trú ngụ cho các con non. Nhóm bảo tồn cũng xây dựng quy chế hoạt động riêng để ngăn cấm việc đánh bắt cá trong khu bảo tồn. Ngoài ra, họ thành lập một ngân hàng ghẹ giống để bảo vệ những con ghẹ mang trứng và sẽ thả ấu trùng vào khu bảo tồn ngoài biển nơi những con non được bảo vệ. Nhờ vậy, số lượng ghẹ đã được nhân lên đáng kể. Một nhóm cung cấp tín dụng và một tổ phụ nữ cũng được thành lập để hỗ trợ các gia đình vượt qua các khó khăn về tài chính. Các hoạt động này đã giúp tăng sản lượng đánh bắt thủy sản và nâng cao đời sống người dân.

Khi được hỏi làm cách nào để giải quyết các áp lực khai thác bất hợp pháp từ bên ngoài, ông P’Sanae trả lời một cách thẳng thắn rằng: “Bạn chỉ cần 10 người cho nhóm bảo tồn và đừng quan tâm đến 90 người còn lại không làm theo bạn”. Nếu như chúng ta có thể làm công việc của mình tốt, có hiệu quả rồi mọi người sẽ làm theo. Đừng thuyết phục bằng lời nói hãy dùng hành động. Điểm mấu chốt là nhóm 10 người của bạn phải là những người bạn tin tưởng tuyệt đối như họ hàng, bạn thân và họ phải thực sự hiểu giá trị của bảo tồn. Chỉ khi chúng ta thật sự mạnh thì mới có thể chiến đấu với những hiểu lầm và thiếu hợp tác của người khác. Nếu như tình trạng vi phạm diễn ra quá nghiêm trọng, bạn hoàn toàn có thể kêu gọi sự giúp đỡ của chính quyền – họ luôn sẵn sàng giúp bạn.

Chính nhờ những nỗ lực này, nguồn lợi thủy sản đã tăng lên nhanh chóng. Điều này cũng có nghĩa là sẽ có nhiều áp lực và cạnh tranh trong khai thác hơn. Mặc dù vậy, ông P’ Sanae vẫn kiên định với con đường của mình vì “chúng ta là ngư dân, chúng ta lấy tài nguyên từ biển thì cũng phải làm điều gì đó để trả lại biển”.