Du thuyền tại Vịnh Hạ Long: doanh nghiệp nói gì?

04 September 2014 | Article

Những cột khối đá vôi khổng lồ nổi trên mặt nước xanh của Vịnh Hạ Long tạo nên cảnh quan mang tính biểu tượng và là điểm du lịch hấp dẫn nhất của Việt Nam. Mỗi ngày, hàng trăm du thuyền đưa hàng ngàn khách du lịch xuyên qua các hòn đảo, hệ thống hang động và các bãi biển nhỏ kiến tạo nên vịnh. Tuy nhiên, vịnh Hạ Long và ngành du lịch quan trọng này đang phải đối mặt với nguy cơ ô nhiễm nước ngày một tăng.  

Trong khuôn khổ dự án hợp tác đối tác “Liên minh Vịnh Hạ Long” mới khởi động gần đây do Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ cho Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) và Trung tâm Bảo tồn Sinh vật Biển và Phát triển Cộng đồng (MCD), vào ngày 31 tháng 7 năm 2014, IUCN đã chủ trì cuộc họp tham vấn với các doanh nghiệp tại Hà Nội. Mười bốn doanh nghiệp vận hành du thuyền lớn nhất hoạt động Vịnh Hạ Long đã tham gia thảo luận về việc Liên minh có thể hỗ trợ chính phủ và doanh nghiệp ra sao, cụ thể là trong lĩnh vực quản lý hoạt động du thuyển nhằm giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước.

Ngày càng có thêm nhiều khách du lịch đăng bình luận trực tuyến về nguồn nước bẩn và rác thải khiến cho hình ảnh vịnh Hạ Long trở nên méo mó. Những bình luận này sẽ được độc giả toàn cầu biết đến. Điều này dẫn đến nguy cơ giảm khách du lịch và cuối cùng là việc giảm lợi nhuận từ ngành du lịch. Vì vậy các công ty vận hành du thuyền có quyền lợi rõ ràng nếu vịnh sach đẹp hơn. Tuy nhiên, trên cơ sở buổi tham vấn, quyết định của chính phủ làm hạn chế những gì các doanh nghiệp có thể làm và trong một số trường hợp khiến cho tình hình tệ hơn. Ví dụ, do các công ty phải trả phí khi đi qua một vùng nên các du thuyền có xu hướng tập trung tại một vài điểm nên mức độ ô nhiễm tịch tụ tại những điểm này.

Một điều rất rõ từ cuộc thảo luận là các doanh nghiệp sẵn sàng tham gia cải thiện môi trường. Cụ thể là các doanh nghiệp ủng hộ phương án áp dụng các quy định cao hơn mang tính kết hợp. Ví dụ như việc áp dụng các tiêu chuẩn nhất định mang tính bắt buộc mà các công ty phải tuân thủ khi hoạt động, hoặc áp dụng các tiêu chuẩn nhất định mang tính tự nguyện mà các công ty có thể lựa chọn tham gia vì lợi ích của chính bản thân doanh nghiệp. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn sẽ được giám sát bởi một bên thứ 3 để đảm bảo hệ thống minh bạch và đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Các ý kiến từ các công ty vận hành du thuyền đã chỉ ra rằng họ do dự trước khi đầu tư một khoản tiền lớn, ví dụ cho công nghệ xử lý nước thải hiện đại ngay trên tàu, nếu không có chính sách rõ ràng và ổn định từ phía chính phủ. Họ cảm thấy chính sách của chính phủ khó đoán trước được nên nhìn thấy rủi ro nhiều hơn động lực để đầu tư. Một số các công ty nhỏ có thể có nhu cầu hỗ trợ tài chính về những đầu tư thiết yếu.

Các công ty cũng phản ánh mối quan tâm của mình về việc tăng phí mà họ phải trả khi đưa khách du lịch tham quan vịnh. Vấn đề không nằm ở phí mà nằm ở chỗ những khoản phí này đi đâu. Ví dụ, chính phủ có thể thuê tàu đi quanh vịnh và thu gom nước thải từ các tàu rồi đem về đất liền. Hoặc giải pháp khác có thể là xây một nhà máy xử lý nước thải tập trung cho các tàu trên vịnh. Đối với cả hai trường hợp, chính phủ sẽ cần có sự tái đầu tư một phần từ hàng triệu đô la phí thu được hàng năm cho việc quản lý và cải thiện môi trường.

Thông điệp mấu chốt từ cuộc tham vấn là cả doanh nghiệp và chính phủ cần phải hợp tác để tạo nên sự khác biệt. Sự hoài nghi và không chắc chắn có thể dùng để miêu tả cho tình trạng hiện nay. Rõ ràng là nếu chính phủ hoạt động một cách minh bạch và cởi mở với doanh nghiệp hơn, ít nhất các công ty lớn sẽ sẵn sàng đầu tư vào những công nghệ mới nhất. Đây chính là cách thức hợp tác đối tác công – tư mà Liên minh được thành lập ra để hướng tới.